در مورد سر اينكه چرا تسبيحات اربعه در نماز آهسته خوانده مي شود ولي در بعضي ركعات نماز حمد وسوره بايد بلند خوانده شود به دونكته بايستي اشاره نمود.

1)همانگونه كه خواندن نماز امري تعبدي است كيفيت و چگونگي خواندن آن هم امري تعبدي است و مواردي كه با استناد به روايات و يا با تامل در لطايف عبادات گفته مي شود بيان كننده دليل تمام آن نيست.


2)در مورد سر آهسته خواندن ذکر تسبیحات اربعه در رکعت سوم و چهارم می توان به این مطلب اشاره کرد که :
نماز از مجموعه اذکار تشکیل شده است که نوعی عبودیت و معاشقه با ذات خداوند متعال است و اصل در آن این است که به صورت پنهانی باشد تا از شائبه ریا به دور باشد ضمن آنکه زمینه تفکر با ذکر آهسته فراهم تر خواهد بود.
همین نکات به گونه لطیفی در آیه 205 سوره مبارکه اعراف تذکر داده شده است:
(وَ اذْكُرْ رَبَّكَ في‏ نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَ خيفَةً وَ دُونَ الْجَهْرِ مِنَ الْقَوْلِ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ وَ لا تَكُنْ مِنَ الْغافِلينَ ؛
پروردگارت را در دل خود، از روى تضرع و خوف، آهسته و آرام، صبحگاهان و شامگاهان، ياد كن و از غافلان مباش!)
آیه شریفه ضمن دعوت به ذکر آرام وآهسته در آخر آیه متذکر می شود که این نحو ذکر باعث می شود که جز غافلین نباشیم .
علاوه بر این حضرت امام صادق علیه السلام نسبت فضیلت بین ذکر آرام و ذکر بلند را مانند صدقه پنهانی نسبت به صدقه آشکارا می دانند . چرا که صدقه پنهانی به خاطر آنکه از شائبه ریا و غرور دورتر است بسیار پسندیده تر از صدقه آشکار است.


پس از آنچه باید سئوال شود در مورد

سر بلند خواندن حمد و سوره در نماز صبح و مغرب و عشا

است چرا که آهسته خواندن موافق اصل است .
در تبیین سر بلند خواندن در این موارد هم می توان به چند مورد در کلام معصومین اشاره نمود. البته همانطور که قبلا هم گفتیم این موارد به عنوان علت تامه حکم نیست.

1)بلند خواندن شعار اقامه نماز است :

در اين باره وقتي از امام سوال كردند: چرا نماز مغرب و عشا بلند خوانده مي‏شود؟ امام(ع) فرمود: چون در وقت مغرب و عشا هوا تاريك است؛ بنابراين قرائت را بلند مي‏خواندند كه اگر كسي از آن نزديكي عبور كرد بداند نماز جماعت برپاست و شركت كند ولي در نماز ظهر و عصر چنين نيازي نيست.


2)بلند خواندن مایه مباحات فرشتگان است:

شخصي از امام(ع) پرسيد: چرا نماز جمعه و مغرب و عشا را بلند بخوانيم و نماز ظهر و عصر بايد آهسته خوانده شود؟ امام (ع) در جواب فرمودند: پيامبر اكرم(ص) وقتي به معراج رفتند اولين نمازي كه بر او واجب شد ظهر جمعه بود و خداوند به پاس احترام پيامبر(ص) ملائكه را به ميهماني فرا خواند و همه نماز ظهر روز جمعه و مغرب و عشا را با پيامبر خواندند و خدا به پيامبرش دستور داد كه نماز را بلند بخواند تا برتري او را بر ملائكه آشكار گرداند ولي نماز عصر را چون به تنهايي انجام داد مامور شد آهسته بخواند و علاوه بر اينكه بلند خواندن و آهسته خواندن يك نوع تعبد و تسليم در مقابل دستورات پروردگار و اقتدا به سنت و روش پيامبر(ص) اكرم مي‏باشد. از اين روايت مي‏توان فهميد كه به مقتضي شرايط بايد بعضي از عبادات يا كارهاي خير را آشكار انجام دهيم تا ديگران را به آن كار دعوت كنيم.


3) استفاده نماز گذاران از قرائت امام در نماز جماعت:
مطلب دیگری که از روایت قبل قابل برداشت است آن است که با توجه به اینکه اصل در نماز ها نماز جماعت است و در نماز جماعت در رکعت اول و دوم نیازی به خواندن حمد وسوره توسط مامومین نیست بلند خواندن قرائت باعث استفاده ازنوع و نحوه ذکر و قرائت امام می شود.
برای مطالعه بیشتر مراجعه کنید به تفسیر کشف الاسرار و اطیب البیان و المیزان در ذیل آیه 205 سوره اعراف